चीनको तिब्बततर्फबाट आएको ठूलो बाढी रसुवाको टिमुरे नाका हुँदै भोटेकोशी नदीमा प्रवेश गरेपछि भोटेकोशी र त्रिशूली नदीको बहाव एक्कासि बढेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले वर्षाबिनै नदीमा अचानक ठूलो बाढी आएकाले तिब्बत क्षेत्रमा हिमताल फुटेको हुनसक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरेको छ।
बाढी पूर्वानुमान महाशाखाका प्रमुख विनोद पराजुलीका अनुसार बुधबार बिहान करिब ९ बजे तिब्बततर्फबाट टिमुरे सीमा क्षेत्र हुँदै ठूलो बाढी नेपाल प्रवेश गरेको हो।
वर्षाका कारण नभई एक्कासि ठूलो बाढी आएको देखिएकाले यसको स्रोत तिब्बतमा रहेको कुनै हिमताल हुनसक्ने विभागको प्रारम्भिक आकलन छ। यद्यपि हिमताल नै फुटेको हो भन्ने अहिलेसम्म पुष्टि भइसकेको छैन।
बाढीको वास्तविक कारण पत्ता लगाउन चिनियाँ अधिकारीहरूसँग समन्वय भइरहेको पराजुलीले बताएका छन्। विभागले भू–उपग्रहबाट प्राप्त तस्बिर तथा अन्य प्राविधिक माध्यम प्रयोग गरेर तिब्बतमा हिमताल विस्फोट भएको हो वा अन्य कुनै कारणले बाढी आएको हो भन्ने यकिन गर्ने प्रयास गरिरहेको छ।
नदीमा अचानक ठूलो बहाव आएपछि भोटेकोशी र त्रिशूली नदीका तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन विभागले आग्रह गरेको छ।
रसुवागढी क्षेत्रमा क्षति
बाढीका कारण रसुवागढी आसपासका केही संरचनामा क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ।
बाढीले रसुवागढी नाकामा चिनियाँ पक्षले बेलिब्रिज निर्माणका लागि तयार गरिरहेको सडकको केही भाग बगाएको छ। टिमुरेस्थित भन्सार यार्डमा रहेको धर्मकाँटा पनि बाढीले बगाएको बताइएको छ।
नदीको बहाव उच्च भएपछि भोटेकोशी किनारका बस्तीमा जोखिम बढेको छ। स्थानीय बासिन्दालाई नदी किनारबाट टाढा रहन र सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरिएको छ।
भोटेकोशीको पानी त्रिशूली नदीमा मिसिने भएकाले जोखिम रसुवामा मात्रै सीमित नरहने देखिएको छ। रसुवाबाट प्राप्त बाढीसम्बन्धी जानकारीपछि तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत सतर्कता बढाइएको छ।
बाढीका कारण नुवाकोट र रसुवाको सीमामा पर्ने उत्तरगया धामसमेत डुबानमा परेको विवरण आएको छ।
त्रिशूली तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता
भोटेकोशी हुँदै आएको बाढी त्रिशूलीमा मिसिएर तल्लो क्षेत्रमा जाने भएकाले नदी आसपासका बस्तीमा विशेष सावधानी अपनाउन भनिएको छ।
रसुवा, नुवाकोट र धादिङ हुँदै त्रिशूली नदी तल्लो क्षेत्रमा बग्ने भएकाले नदीको जलसतह र बहावको अवस्थालाई निरन्तर निगरानी गरिएको छ। विशेषगरी नदी किनार, बगर तथा होचा भूभागमा रहेका मानिसलाई नदी नजिक नजान र आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा सर्न आग्रह गरिएको छ।
यसअघि पनि आएको थियो विनाशकारी बाढी
गत असार २४ गते पनि तिब्बततर्फबाट भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवागढी क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको थियो। उक्त बाढीले नेपाल–चीन जोड्ने मितेरी पुल बगाउनुका साथै भन्सार क्षेत्र, सडक, सवारीसाधन तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुर्याएको थियो।
त्यस घटनाबाट क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण र सीमा क्षेत्रलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउने काम भइरहेकै समयमा बुधबार पुनः नदीको बहाव एक्कासि बढेको हो।
वास्तविक कारण पत्ता लगाउने प्रयास जारी
बुधबारको बाढीबाट भएको क्षतिको पूर्ण विवरण आउन बाँकी छ। तत्कालका लागि विभागले बाढीको सम्भावित कारणका रूपमा तिब्बतमा हिमताल विस्फोट भएको हुनसक्ने अनुमान गरे पनि प्राविधिक अध्ययनपछि मात्रै वास्तविक कारण पुष्टि हुने जनाएको छ।
चिनियाँ पक्षसँगको समन्वय, भू–उपग्रह तस्बिर तथा अन्य प्राविधिक विवरणको विश्लेषणपछि बाढीको स्रोतबारे थप जानकारी आउने अपेक्षा गरिएको छ।
यसबीच भोटेकोशी र त्रिशूली नदी आसपासका बासिन्दालाई नदी किनारमा नजान, जोखिमयुक्त क्षेत्रबाट टाढा रहन र सम्बन्धित सरकारी निकायबाट जारी हुने सूचनालाई पछ्याउन आग्रह गरिएको छ।
